MIỀN ĐẤT VÕ THÂN YÊU
Mỗi sinh linh được tạo hóa đưa đến với cuộc đời này đều được định sẵn huyết thống, mẹ cha và quê hương, xứ sở. Từ thời gian ấy đến nhắm mắt xuôi tay, trên mỗi bước đi của cuộc đời, con người ta luôn hướng về mảnh đất chôn nhau cắt rốn,mảnh đất cội nguồn in dấu nhiều kỉ niệm khó phai. Là một trong sáu mươi ba tỉnh thành xuyên suốt từ Bắc chí Nam dọc miền đất Việt, Bình Định – quê hương tôi, cũng là quê hương của biết bao con người. Chúng tôi tự hào vì mình là con dân đất võ Bình Định,chúng tôi quý trọng, mến thương xiết bao cái mảnh đất nặng nghĩa đậm tình này.
Bình Định từ xa xưa đã được mệnh danh là “miền đất võ”. Đây không phải là cái tên được áp đặt ngẫu nhiên mà đó là minh chứng cho truyền thống yêu nước, truyền thống lịch sử hào hùng của biết bao thế hệ cha anh từ ngàn xưa. Bình Định gắn liền với tên tuổi của con người anh hùng áo vải Nguyễn Huệ, người có công lớn trong quá trình giữ vũng bờ cõi quốc gia. Với tài dùng binh như thần, với rí tuệ kiệt xuất, ông được mệnh danh là nhà quân sự tài ba. Bằng tài năng ấy, quân đội của ông đã đánh bại hai mươi chín vạn quân Thanh trong tư thế hiên ngang, lẫm liệt. Thắng lợi ấy là một minh chứng rõ nét nhất về tài năng, trí tuệ của con người Bình Định. Những con người của vùng đất võ linh thiêng này cũng đã bao lần đứng lên giữa đạn bom khốc liệt trong thời kì chiến tranh chống thực dân Phấp và đế quốc Mĩ. Phần lớn trong số họ đã nằm xuống với mảnh đất quê hương, máu và nước mắt họ đổ ra đã tô nên những trang sử vàng hào hùng chói lọi, đã bồi dắp và nuôi dưỡng tâm hồn bao thế hệ con cháu đời sau.
Những truyền thống bất khuất,vẻ vang,oai hùng của ngày xưa ấy đã tích lũy, bồi tụ nên nhiều nét văn hóa sâu sắc và đặc trưng của người dan Bình Định mang đậm màu sắc dân gian. Trước tiên, mỗi người dân Bình Định ắt phải biết đến “lễ hội chợ Gò” – một nét văn hóa riêng biệt chỉ có ở “miền đất võ”. Đến với ngôi chợ chủ nhóm vào mùng một Tết trong năm này, những ai đến lần đầu này hẳn sẽ có nhiều ngỡ ngàng và lạ lẫm. Giữa không khí tươi vui tấp nập của một ngôi chợ Tết, cảnh buôn bán không hề có sự thách giá hay trả giá, người mua và người bán rất thân thiệ và hòa đồng. Món hàng được ưa chuộng nhất cũng như số lượng người bán nhiều nhất trong chợ là những mâm cau, lá trầu. Ai ai cũng cố gắng đến chợ sớm để chọn những lá trầu to lớn, những quả cau xanh nhất về vọng ở bàn thờ tổ tiên. “Miếng trầu là đầu câu chuyện” nên họ hi vọng rằng có thể bắt đàu một năm mới với nhiều niềm vui, an lành, hạnh phúc.
Trong hành trang văn hóa dân gian Bình Định, tuồng và hát bội là một nét văn hóa đặc sắc. Với những cơ duyên lịch sử và địa lý, tỉnh Bình Định từ xưa đến nay có quyền tự hào chính đáng là mảnh đất của anh hùng và nghệ sĩ. Ở đây, bao thế hệ kiên cường giữ đất và trong tim mình ngọn lửa nồng nàn tình yêu nghệ thuật. Trên nền tảng của văn hóa dân gian – võ nghệ - thi ca, hát bội đã ra đời và trở thành món ăn tinh thần không thể thiếu của dân Bình Định. Những tích tuồng ngợi ca trung hiếu, thủy chung, tiết nghĩa góp phần vào hành trình tìm về những giá trị vĩnh hằng của đạo lý dân tộc. và người nghệ sĩ trên lĩnh vực sân khấu truyền thống mang sứ mệnh thiêng liêng là thể hiện khát vọng mãnh liệt của quần chúng nhân dân, đồng thời truyền đạt những bài học triết lý nhân sinh sâu sắc của ông cha cho lớp lớp con cháu hậu sinh. Có thể nói đây là nơi hội tụ và chia sẻ giữa nghìn xưa với nghìn sau, vượt qua mọi cách bức về thời gian, không gian, hoàn cảnh.
Tỉnh Bình Định còn được mệnh danh là “chiếc nôi” của nghệ thuật tuồng. Tại đây nghệ thuật tuồng đã phát triển rực rỡ gắn liền với tên tuổi các nhà soạn tuồng xuất sắc nhất Việt Nam, đặc biệt là danh nhân văn hóa Đào Tấn – cây đại thụ của tuồng. Thời gian đi qua cuộc sống có nhiều thay đổi nhưng bộ môn nghệ thuật đặc sắc này vẫn tồn tại trong đời sống tinh thần của người đất võ.
Nếu trong các ngôi làng cổ ở vùng đồng bằng Bắc Bộ, ta thường gặp mô típ quen thuộc: Cây đa – giếng nước - sân đình thì ở đất võ Bình Định với khí hậu khắc nghiệt của cái nắng cháy đầu, của cái mưa dữ dội, cây dừa, bến sông lại gắn liền với sự sinh ra và lớn lên của bao thế hệ, với sự biến động thăng trầm của thời gian. Cây dừa, bến sông còn đó đã ăn sâu vào tiềm thức mỗi người. Dưới bóng dừa bến sông là nơi gặp gỡ của bao đôi lứa, cũng là nơi diễn ra nhiều sinh hoạt cộng đồng góp phần gắn chặt tình làng nghĩa xóm – vốn là nét văn hóa sẵn có ở làng quê Bình Định. Xuyên suốt Bình Định từ nơi này đến nơi khác, bóng dừa rợp cả đường đi, rừng dừa bát ngát, bạt ngàn ở Tam Quan là một minh chứng cho sự đa dạng của các loại “ thực vật truyền thống đất võ ” này. Cũng chính vì sự đa dạng ấy, mà có câu ca dao sau:
“Công đâu, công uổng, công thừa
Công đâu gánh nước tưới dừa Tam Quan”
Bình Định còn là vùng đất nổi tiếng với nhiều món ẩm thực độc đáo như: bánh ít lá gai, bánh tráng. Về Bình Định, du khách sẽ được nếm hương vị ngọt lành của bánh ít lá gai, là thứ bánh đơn sơ mộc mạc, rất gần gũi với người dân Bình Định. Những ngày giỗ kỵ có thể thiếu cá, thiếu thịt nhưng không thể thiếu bánh ít lá gai. Và trong phong tục cưới xin,mâm bánh ít lá gai làm lễ hồi dâu còn thể hiện sự đảm đan khéo léo của người phụ nữ. Bánh ít đậm đà hương vị quê hương gắn liền với câu ca dao:
“Muốn ăn bánh ít lá gai
Lấy chồng Bình Định cho dài đường đi”
Còn bánh tráng cũng là món thường xuyên có mặt trong các bữa ăn của người dân từ các bữa ăn bình thường đến các buổi tiệc, liên hoan,… Tiếng bẻ rốp rốp, mùi bay thơm thơm… đó là khí vị đặc biệt của ẩm thực Bình Định. Bình Định được xem là quê hương của bánh tráng, vì tương truyền rằng bánh tráng là món lương khô chiến lược được ra đời cùng với bước chân thần tốc của đội quân Tây Sơn đánh đuổi ngoại xâm. Bánh tráng có nhiều loại như bánh tráng gạo, bánh tráng mè… và nổi bật là bánh tráng nước dừa ở vùng Hoài Nhơn – Bình Định. Bánh tráng cũng là món quà đặc trưng của quê hương Bình Định.
Không phải là một tỉnh thành sầm uất, cũng không phải nơi nghìn năm văn hiến có bề dày lịch sử lâu đời nhưng Bình Định cũng có không ít những công trình kiến trúc và danh lam thắng cảnh có giá trị. Các tháp Chăm được xem như một nét chủ yếu trong nền văn hóa Bình Định: Tháp Đôi, Tháp Cánh Tiên,… gắn với một câu chuyện lịch sử riêng trường tồn theo năm tháng. Đó là những dấu tích chứng tỏ có sự phồn thịnh và giàu có của vương quốc Chămpa thời bấy giờ. Bình Định còn nổi tiếng với những danh lam đẹp ở nhiều vùng đất, mà trong đó có lẽ biển Quy Nhơn với những vẻ đẹp thơ mộng vốn có đã thu hút hầu hết khách du lịch trong tỉnh. Ngoài ra, những địa danh khác như Hầm Hô,Hồ Núi Một,Bãi Trứng mang trên mình những nét đặc sắc riêng cũng góp phần tôn lên non nước Bình Định đẹp đẽ, hữu tình.
Những truyền thống lịch sử, những nền văn hóa dân gian, những cảnh đẹp thiên nhiên hùng tráng hay thơ mộng đều làm Bình Định trở nên đẹp hơn trong mắt của chính những người con quê hương và cả trong tiếm thức của bạn bè mọi phương khi đến với nơi này. Càng yêu, càng quý, càng trân trọng những vẻ đẹp vốn có của miền đất võ quê hương bao nhiêu, ta càng ý thức bấy nhiêu những trách nhiệm mà một đứa con của miền đất này phải làm để quê hương ngày càng sung túc, giàu đẹp. Bước vào thế kỉ hai mươi mốt, hòa chung nhịp điệu phát triển của đất nước và thế giới, Bình Định cũng đang hăm hở bước theo đường lối phát triển mới. Với quyết tâm mạnh mẽ đó cùng những đường lối tiến bộ mà tỉnh nhà đã đề ra, Bình Định quê ta dần “thay da đổi thịt”, nền kinh tế ngày càng phát triển đi lên. Trong những năm trở lại đây, phải thực sự công nhận rằng không chỉ về kinh tế mà còn cả trên lĩnh vực ngoại giao.
Lớn lên nhờ hạt gạo được làm từ mảnh đất được sông Hà Thanh ôm ấp, con người Bình Định càng thấm thía nhuần những nét đẹp trong tư tưởng yêu nước, đoàn kết, giúp đỡ lẫn nhau từ ngàn xưa của ông cha ta, càng yêu quý và muốn gắn chặt với quê cha đất tổ trong bước đường đời còn nhiều khó khăn, chông gai phía trước. Bình Định nuôi dưỡng tâm hồn ta, ta yêu quý và mến thương Bình Định – miền đất võ oai hùng.
LÊ THỊ BÍCH HOÀNG
10A1